Öksürtme Cihazının Kontrendikasyonları
Öksürtme Cihazı Nedir?
Öksürtme cihazı, kendi öksürük gücü solunum yollarındaki sekresyonları temizlemek için yetersiz kalan kişilerde etkili öksürüğü ve hava yolu temizliğini desteklemek amacıyla kullanılan bir solunum destek cihazıdır.
Bu yöntem tıbbi literatürde Mekanik İnsüflasyon-Eksüflasyon (Mechanical Insufflation-Exsufflation – MI-E) olarak adlandırılır.
Mekanik öksürtme cihazları özellikle öksürük gücü azalmış ve sekresyonlarını bağımsız olarak temizlemekte zorlanan kişilerde değerlendirilebilir. Cihaz, doğal öksürük sırasında meydana gelen hızlı hava akımını mekanik olarak desteklemeyi amaçlar.
Öksürtme Cihazı Nasıl Çalışır?
Öksürtme cihazının çalışma prensibi, doğal öksürük mekanizmasını taklit eden hızlı basınç değişimine dayanır.
İlk aşamada cihaz hava yollarına pozitif basınç uygular. Böylece akciğerlere hava girişini destekler. Bu aşama insüflasyon olarak adlandırılır.
Ardından cihaz pozitif basınçtan hızlı bir şekilde negatif basınca geçer. Eksüflasyon olarak adlandırılan bu aşamada yüksek ekspiratuvar hava akımı oluşturulması hedeflenir.
Oluşan hava akımı, sekresyonların daha büyük ve merkezi hava yollarına doğru hareket etmesine yardımcı olabilir. Böylece hastanın sekresyonları öksürerek veya gerektiğinde diğer hava yolu temizleme yöntemleriyle uzaklaştırması kolaylaşabilir.
MI-E çalışma döngüsü
Pozitif basınç (insüflasyon) → hızlı basınç değişimi → negatif basınç (eksüflasyon) → yüksek ekspiratuvar akım → sekresyonların hareketi
Bu yöntemin tamamı Mechanical Insufflation-Exsufflation (MI-E) olarak tanımlanır.
Öksürtme Cihazı Ne İşe Yarar?
Mekanik öksürtme cihazının temel amacı ventilasyon sağlamak değil, etkili öksürüğü ve hava yolu temizliğini desteklemektir.
Uygun hastalarda öksürtme cihazı;
Öksürük etkinliğini desteklemeye,
Sekresyonların hava yollarından uzaklaştırılmasını kolaylaştırmaya,
Hava yolu temizliğini desteklemeye,
Solunum kasları zayıf kişilerde öksürük mekanizmasına yardımcı olmaya,
Sekresyon birikiminin yönetimine katkı sağlamaya
yardımcı olabilir.
Öksürtme cihazı; ventilatör, CPAP veya BiPAP cihazıyla aynı amaçla kullanılmaz. Ventilatörlerin temel amacı solunumun veya ventilasyonun desteklenmesidir. MI-E cihazlarının temel kullanım amacı ise öksürük ve sekresyon temizliğinin desteklenmesidir.
Öksürtme Cihazı Kimlerde Kullanılır?
Mekanik öksürtme desteği özellikle etkili öksürük oluşturmakta güçlük yaşayan ve sekresyonlarını bağımsız olarak temizleyemeyen hastalarda değerlendirilebilir.
Öksürtme cihazı kullanımı özellikle aşağıdaki klinik durumlarda gündeme gelebilir:
Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS),
Spinal Musküler Atrofi (SMA),
Duchenne Musküler Distrofi (DMD),
Diğer nöromüsküler hastalıklar,
Omurilik yaralanmaları,
Solunum kaslarında belirgin güçsüzlük,
Etkisiz öksürük,
Sekresyon retansiyonu.
Bununla birlikte yalnızca hastalık tanısı, öksürtme cihazı kullanılması gerektiğini göstermez. Hastanın öksürük kapasitesi, solunum kaslarının durumu, sekresyon miktarı ve genel klinik durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Cihazın gerekli olup olmadığı ve uygulanacak tedavi parametreleri sağlık profesyonelleri tarafından belirlenmelidir.
Kontrendikasyon Nedir?
Kontrendikasyon, bir tedavinin, tıbbi cihazın veya uygulamanın belirli bir hastada kullanılmaması ya da kullanılmadan önce özel olarak değerlendirilmesi gereken klinik durumları ifade eder.
Kontrendikasyonlar genel olarak mutlak ve göreceli kontrendikasyonlar şeklinde değerlendirilebilir.
Mutlak kontrendikasyon nedir?
Mutlak kontrendikasyon, ilgili uygulamanın oluşturabileceği risk nedeniyle uygulanmaması gereken durumları ifade eder.
Göreceli kontrendikasyon nedir?
Göreceli kontrendikasyon ise uygulamanın her durumda kesinlikle yasak olduğu anlamına gelmez.
Bu durumda hastanın klinik durumu, beklenen fayda ve olası riskler değerlendirilerek karar verilmesi gerekir.
Bu ayrım, özellikle pozitif ve negatif hava yolu basınçlarının kullanıldığı MI-E uygulamalarında önemlidir.
Öksürtme Cihazının Kontrendikasyonları Nelerdir?
Öksürtme cihazı kullanımı her hasta için ayrı değerlendirilmelidir. MI-E sırasında pozitif ve negatif basınçların uygulanması nedeniyle bazı klinik durumlarda özel dikkat gerekebilir.
Özellikle pnömotoraks veya pnömomediastinum varlığı ya da bunlara yatkınlık oluşturabilecek durumlar açısından hasta değerlendirilmelidir.
Akciğerlerde bül veya bleb bulunması da basınç uygulamaları açısından dikkat gerektirebilir.
Benzer şekilde yakın zamanda geçirilmiş barotravma öyküsü bulunan hastalarda mekanik öksürtme uygulaması öncesinde risk değerlendirmesi önemlidir.
Ayrıca hastanın kardiyovasküler ve genel klinik durumu göz önünde bulundurulmalıdır.
Kontrendikasyonlar ve alınması gereken önlemler kullanılan cihazın üreticisine ve hastanın klinik durumuna göre değişebilir. Bu nedenle ilgili cihazın güncel kullanım kılavuzu (IFU) ve sağlık profesyonelinin değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Öksürtme Cihazının Riskleri ve Olası Yan Etkileri Nelerdir?
Mekanik insüflasyon-eksüflasyon uygulamasında pozitif ve negatif basınç kullanılması nedeniyle bazı istenmeyen etkiler görülebilir.
Uygulama sırasında veya sonrasında bazı hastalarda;
Göğüs veya karın bölgesinde rahatsızlık,
Boğaz tahrişi,
Bulantı,
Baş dönmesi,
Solunum sırasında rahatsızlık hissi,
Hava kaçağı,
Abdominal distansiyon,
Basınç uygulamasına bağlı tolerans sorunları
görülebilir.
Daha ciddi komplikasyonların gelişme riski ise hastanın mevcut klinik durumuna göre değişebilir. Bu nedenle özellikle risk taşıyan hastalarda MI-E uygulaması öncesinde klinik değerlendirme yapılması önemlidir.
Enfeksiyon Varken Öksürtme Cihazı Kullanılır mı?
Solunum yolu enfeksiyonunun bulunması, tek başına öksürtme cihazının kesinlikle kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Özellikle enfeksiyon nedeniyle sekresyonların arttığı ve kişinin kendi öksürük gücünün yetersiz kaldığı durumlarda hava yolu temizliğinin desteklenmesi daha önemli hale gelebilir.
Bununla birlikte enfeksiyon kontrolüne dikkat edilmelidir.
Özellikle;
Hasta devresi,
Maske,
Ağızlık,
Filtreler,
Adaptörler ve diğer aksesuarlar
üreticinin kullanım, temizlik ve dezenfeksiyon talimatlarına uygun şekilde kullanılmalıdır.
Cihazın birden fazla hasta arasında kullanıldığı sağlık kuruluşlarında ise çapraz enfeksiyon riskinin azaltılması amacıyla kurumun enfeksiyon kontrol prosedürleri ve üreticinin yeniden kullanım/dezenfeksiyon talimatları uygulanmalıdır.
Öksürtme Cihazı Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Öksürtme cihazının ayarları her hasta için aynı değildir.
Hastanın yaşı, hastalığı, solunum kaslarının durumu, öksürük kapasitesi, hava yolu özellikleri, sekresyon durumu ve uygulamayı tolere edebilmesi gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
Değerlendirilebilecek temel MI-E parametreleri arasında şunlar bulunur:
İnspirasyon basıncı,
Ekspirasyon basıncı,
İnspirasyon süresi,
Ekspirasyon süresi,
Bekleme süresi,
Akış özellikleri,
Tedavi döngüleri.
Özellikle cihazın ilk kullanımı ve tedavi parametrelerinin belirlenmesi, sağlık profesyonellerinin değerlendirmesi doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.
Ayarlar hastanın klinik durumundaki değişikliklere göre yeniden değerlendirilebilir.
Öksürtme Cihazı Ventilatör veya BiPAP ile Aynı mıdır?
Hayır. Öksürtme cihazı ile ventilatör veya BiPAP aynı amaçla kullanılan cihazlar değildir.
Ventilatör ve bazı non-invaziv ventilasyon cihazları hastanın ventilasyonunu desteklemek amacıyla kullanılır.
Öksürtme cihazının temel amacı ise yüksek ekspiratuvar hava akımı oluşturarak etkili öksürüğü ve sekresyon temizliğini desteklemektir.
Bununla birlikte bazı hastalarda ventilasyon desteği ile mekanik öksürtme desteği farklı amaçlarla aynı tedavi planı içerisinde yer alabilir.
Öksürtme Cihazı Hakkında Sık Sorulan Sorular
MI-E nedir?
MI-E, Mechanical Insufflation-Exsufflation ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede Mekanik İnsüflasyon-Eksüflasyon olarak kullanılır. Pozitif basınçtan negatif basınca hızlı geçiş oluşturarak doğal öksürük sırasında meydana gelen hava akımını mekanik olarak desteklemeyi amaçlar.
Öksürtme cihazı balgam çıkarmaya yardımcı olur mu?
Öksürtme cihazı, uygun hastalarda yüksek ekspiratuvar hava akımı oluşturarak sekresyonların merkezi hava yollarına doğru hareket etmesine yardımcı olabilir. Ancak cihazın uygunluğu hastanın klinik durumuna göre değerlendirilmelidir.
Öksürtme cihazı ventilatör müdür?
Hayır. Öksürtme cihazının temel amacı sürekli ventilasyon sağlamak değildir. Cihaz, öksürük mekanizmasını ve hava yolu temizliğini desteklemek amacıyla kullanılır.
Öksürtme cihazı herkeste kullanılabilir mi?
Hayır. Hastanın klinik durumu, kontrendikasyonları ve uygulamaya toleransı değerlendirilmelidir. Cihazın kullanımı ve ayarları sağlık profesyonellerinin değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.
Sonuç
Öksürtme cihazı, özellikle öksürük gücü azalmış ve sekresyonlarını etkili şekilde temizlemekte zorlanan kişilerde hava yolu temizliğini desteklemek amacıyla kullanılan bir solunum destek teknolojisidir.
Mechanical Insufflation-Exsufflation (MI-E) teknolojisi, pozitif basınçtan hızlı şekilde negatif basınca geçerek doğal öksürük sırasında meydana gelen yüksek ekspiratuvar hava akımını mekanik olarak desteklemeyi amaçlar.
Ancak her hastanın klinik durumu farklıdır. Bu nedenle cihazın kullanımı, kontrendikasyonları, basınç ayarları ve tedavi protokolü hasta özelinde değerlendirilmelidir.
Öksürtme cihazları, MI-E teknolojisi ve mekanik öksürük desteği hakkında diğer içeriklere oksurtmecihazi.com üzerinden ulaşabilirsiniz.
Tıbbi Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Cihaz kullanımı ve tedavi parametreleri hastanın klinik durumuna göre yetkili sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmelidir.
Öksürtme ile ilgili her şey oksurtmecihazi.com
